Tía tô - Thuốc quý dân gian

Tía tô vừa là rau gia vị, vừa là cây thuốc phổ biến trong nhân dân. Có 2 loại: tía tô mép lá phẳng, màu tía nhạt, ít thơm và tía tô mép lá quăn, màu tía sẫm, mùi thơm mạnh. Loại tía tô mép lá quăn có giá trị sử dụng cao hơn. Tránh nhầm với cây cọc giậu (dã tô, cây nhâm) có bề ngoài giống hệt loại tía tô mép lá phẳng, nhưng không có mùi thơm của tía tô.

Cây tía tô

Lá:

Tên thuốc trong y học cổ truyền là tô diệp. Hái lá già cả cuống làm 2 lần cách nhau một tháng, đem phơi trong mát hoặc sấy nhẹ cho khô để giữ nguyên màu sắc và hương vị.

Dược liệu có vị cay, mùi thơm, tính ấm, không độc, có tác dụng phát tán, phong hàn, hành khí, hóa trung, được dùng trong những trường hợp sau:

Chữa cảm sốt, trong người khó chịu, mệt mỏi: Lá tía tô, kinh giới, cam thảo đất, cúc tần hay sài hồ nam, mỗi thứ 3g, kim ngân 4g, mạn kinh 2g, gừng 3 lát.

Tất cả sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày. Đồng thời, dùng dạng món ăn, bài thuốc dân gian thay cho bữa ăn trong ngày là ăn cháo giải cảm gồm tía tô và củ hành.

Chữa ho do cảm lạnh: Lá tía tô, lá xương sông, lá hẹ, mỗi thứ 12g; kinh giới, gừng mỗi thứ 8g. Sắc uống lúc nóng.

Chữa sốt, sổ mũi, chân tay nhức mỏi: Tía tô, kinh giới, lá tre, cúc tần, bạc hà, cát căn mỗi thứ 20g; cúc hoa, địa liền mỗi thứ 5g. Tất cả tán nhỏ, rây bột mịn, ngày uống 2 – 3 lần, mỗi lần 4 - 6g.

Chữa cảm cúm, nhức đầu, nôn nao: Viên cảm “hương tô” chứa 0,263g, lá tía tô 0,187g hương phụ, 0,15g bạch chỉ, 0,075 trần bì, 0,075g cam thảo. Người lớn, ngày uống 2 – 3 lần, mỗi lần 3 viên (thuốc có bán ở các hiệu thuốc).

Chữa đau bụng, kiết lỵ, tiêu chảy: Tía tô 20g, rau sam 20g, cỏ sữa 16g, cam thảo đất, cỏ mần trầu, kinh giới mỗi thứ 12g. Ngày uống 2 – 3 lần, mỗi lần 10 – 12g dưới dạng thuốc bột hoặc thuốc hoàn. Nếu bệnh cấp, có thể sắc uống.

Dùng ngoài, lá tía tô phối hợp với lá thanh yên, lá chanh, lá ráy, lá lốt, mỗi thứ 50g, giã nhỏ, gói vào một miếng lá chuối tươi, dùi nhiều lỗ thủng, hơi nóng, đắp lên vết thương sau khi đã rửa sạch và sắc bột màng lụa bên trong vỏ quả chanh để chữa mụn nhọt độc vỡ mủ lâu ngày, không liền miệng. Ngày làm một lần trong nhiều ngày.

Cành:

Tên thuốc là tô ngạnh. Nhổ cả cây sau khi đã hái lá lần thứ hai, bỏ rễ để riêng, cắt thành từng đoạn dài 5 – 10cm, phơi hoặc sấy khô (chỉ lấy thân chính, không lấy những cành nhỏ).

Chữa động thai: Cành tía tô 8g, rễ cây gai 8g, ngải cứu hoặc cam thảo dây 4g.

Tất cả sắc uống. Nếu thấy ra máu, thêm lá huyết dụ 10g, hoặc cành tía tô, tục đoạn, ngải cứu, mỗi thứ 12g, rễ gai, thục địa, hoài sơn, mỗi thứ 20g, chỉ xác 8g, sa nhân 6g. Sắc uống làm 2 lần trong ngày.

Chữa băng huyết, động thai: Cành tía tô 10g, lá huyết dụ 10g, hoa cau đực 10g, tóc đốt thành than một dúm. Tất cả sao vàng, sắc uống ngày một thang.

Chữa sưng vú: Cành tía tô, rễ gai, mỗi thứ 12g, ngải cứu, cỏ nhọ nồi, trắc bách diệp sao cháy đen, mỗi thứ 30g. Sắc đặc, uống làm một lần.

Chữa suy nhược thần kinh: Cành tía tô 8g, câu đằng, thảo quyết minh, cam thảo dây, mỗi vị 12g; cúc hoa, hương phụ, chỉ xác, uất kim, mỗi vị 8g. Sắc uống.

Chữa bế kinh: Cành tía tô 8g, đan sâm, ngưu tất mỗi thứ 12g; xuyên khung 10g; quế chi, bạch chỉ, uất kim, nga truật, mỗi thứ 8g. Sắc uống trong ngày.

Dùng ngoài, cành tía tô phối hợp với rễ cây vương tùng, vỏ thân cây thông, xác ve sầu (thuyền thoái) mỗi thứ 20 – 30g. Nấu nước tắm rửa chữa phù toàn thân.

Quả:

Tên thuốc là tô tử. Hái quả ở những cây định lấy quả, không hái lá hoặc chỉ hái ít lá ở lần thứ nhất. Phơi hoặc sấy khô.

Dùng riêng, quả tía tô với liều 6 – 12g sắc uống chữa ho, nôn mửa, đau bụng, khó tiêu. Dùng phối hợp với những vị thuốc khác trong những trường hợp sau:

Chữa ho có đờm, ho hen lâu ngày ở người cao tuổi: Quả tía tô và hạt cải bẹ, mỗi thứ 10g, tán bột, uống hằng ngày với nước sắc lá táo chua và dây tơ hồng.

Chữa ho suyễn, ngực đầy tức, thở đứt quãng: Quả tía tô, bán hạ chế, mỗi vị 10g; đương quy 8g; cam thảo, nhục quế mỗi vị 6g; tiền hồ, hậu phác, tô diệp mỗi vị 4g; gừng tươi 2 lát; đại táo 1 quả. Sắc uống ngày một thang.

Hoặc quả tía tô 10g; bạch giới tử, lai phục tử mỗi vị 8g. Giã nhỏ, hấp với đường phèn vừa đủ ngọt. Uống lúc nóng.

Chữa mày đay: Quả tía tô 12g; kinh giới, ké đầu ngựa, ý dĩ mỗi thứ 16g; phòng phong, đan sâm mỗi thứ 12g; bạch chỉ, quế chi mỗi thứ 8g; gừng sống 6g. Sắc uống trong ngày.

Chữa viêm phổi ở trẻ em: Quả tía tô 8g; sài đất, thạch cao mỗi thứ 20g; kim ngân hoa 16g; lá tre 12g; hoàng liên, tang bạch bì mỗi thứ 8g. Sắc uống ngày một thang.

Chữa phù khi mang thai (do khí trệ): Quả tía tô, hương phụ, trần bì ô dược, mộc qua, mỗi thứ 8g; cam thảo 4g; sinh khương 2g. Sắc uống.

Rễ:

Tên thuốc là tô căn. Thái nhỏ, phơi hoặc sấy khô, dùng trong, rễ tía tô với rễ cây gai, rễ đu đủ và rễ cỏ lào mỗi thứ 20 - 30g. Sắc uống chữa kiết lỵ, tiêu chảy.

Dùng ngoài, rễ tía tô, lá thanh yên, nõn khoai môn, lá lốt, giã nhỏ, gói vào vải xô, hơ nóng, đắp chữa vết thương tụ máu, sưng tấy và đau nhức. Ngày làm 2 – 3 lần.

Theo SK & ĐS

Share
 

Tìm hiểu nhân sâm

Sâm không phải là liều thuốc vạn năng

Sâm không phải là liều thuốc vạn năng

Nhiều người vẫn coi sâm là vị thuốc bổ vạn năng có thể dùng cho...

Nhân sâm có tác dụng dược lý theo y học

Nhân sâm có tác dụng dược lý theo y học hiện đại

Khi nếm Nhân Sâm thì "Tiền cam, hậu khổ, hậu cam, cam” (trước tiên có...

Tác dụng của nhân sâm đối với cơ thể

Tác dụng của nhân sâm đối với cơ thể

Nhân sâm được xếp vào loại đầu tiên trong 4 loại dược liệu quý của...

Sản phẩm mới

Bộ dưỡng da Đông trùng hạ thảo

Bộ dưỡng da Đông trùng hạ thảo

Với triết xuất từ đông trùng hạ thảo có tác dụng làm da mềm mại,...

Bộ dưỡng da Collagen JantBlanc

Bộ dưỡng da Collagen JantBlanc

Tác dụng : làm trắng da, làm mờ vết thâm nám, tàn nhang, vết nhăn,...

Bộ dưỡng da sâm đỏ

Bộ dưỡng da sâm đỏ

Thông tin sản phẩm: Bộ dưỡng da sâm đỏ 6 năm tuổi. Với thành phần...

Rượu sâm 6 năm 6 củ bình 18,2 lít

Rượu sâm 6 năm 6 củ bình 18,2 lít

Nguyên liệu : Nhân sâm Hàn Quốc 6 năm tuổiCông dụng:  Có tác dụng bổ...

Rượu sâm 6 năm - 5 củ 13,3 lít

Rượu sâm 6 năm - 5 củ 13,3 lít

Nguyên liệu : Nhân sâm Hàn Quốc 6 năm tuổiCông dụng: Có tác dụng bổ...


Tin sức khỏe

Những điều cần biết để phòng tránh sởi
Tắm cho trẻ các loại lá, hạt có thể gây viêm da. Đã chích ngừa sởi vẫn có thể mắc bệnh. Đeo khẩu trang, rửa sạch tay khi tiếp xúc với người bệnh.
Lịch tiêm chủng quốc gia mà các bậc cha mẹ PHẢI biết
Dưới đây là lịch tiêm chủng quốc gia trong chương trình tiêm chủng mở rộng hiện nay đang áp dụng tại Việt Nam. 
Hy vọng mới về loại thuốc có thể ngăn chặn bệnh sởi
Các nhà khoa học đã thử nghiệm thành công một loại thuốc mới trên chồn bị nhiễm virus sài sốt ở chó (Canine Distemper Virus- CDV) - một loại virus tương tự như virus sởi.
Con đường lây lan bệnh sởi
Bệnh sởi lây truyền nhanh qua đường hô hấp, nhất là khi người mang mầm bệnh hắt hơi hoặc ho làm bắn nước bọt vào không khí, người lành hít vào rất dễ lây.
Phôi kỹ thuật số giúp nhận biết đặc tính di truyền của trẻ
Công nghệ mới tạo nên phôi kỹ thuật số bằng cách trộn ADN cha mẹ với nhau, giúp những bậc phụ huynh tương lai có thể biết được sức khỏe và đặc tính di truyền của đứa bé trước khi quyết định có con.
Nhiều người lớn mắc sởi biến chứng viêm não
Trong hơn 300 ca sởi đang điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, 90% bệnh nhân là người lớn. Nhiều người nặng phải thở máy, biến chứng viêm não.

Facebook Module